Terim Anlam-Sesteş Anlam

Sözcükte Anlam (Gerçek ve Mecaz Anlam, Terim ve Sesteş Anlam)

GERÇEK (TEMEL) ANLAM
Bir sözcüğün zihinde uyandırdığı ilk anlam gerçek anlamdır.
Kelimelerin sözlükteki ilk anlamıdır, sözlük anlamı da denir
Ocaktaki odunlar çıtır çıtır yanıyor. (nesnenin alev alması)
Gemi bir süre sonra battı.(sıvı üstünde iken içine gömülme)
Kitaplarını boş bir kutuya yerleştirdi.(içinde bir şey olmayan)


MECAZ ANLAM
Bir ilgi veya benzetme sonucu sözcüğün gerçek anlamındantamamen uzaklaşıp kazandığı yeni anlama mecaz anlamdır.
Mecaz anlamda sözcükler genellikle soyut anlam kazanır.
Otobüsü kaçırınca biletlerimiz yandı. (geçersiz olmak)
Bu olaydan sonra şirket battı.
Dışarıda keskin bir rüzgar vardı.
Boş sözlerle beni oyalamayın. (işe yaramayan)


Etkinlik-1:Aşağıdaki alanlara altı çizili kelimelerin mecaz(M) mı veya gerçek(G) mi olduğunu karşılarına (G-M) yazınız.
1)Yaptıklarını duyunca onu defterden sildim.
2)Kahve ısındıkça köpürüp taştı.
3)Ağır konuşması insanı sıkıyor.
4)Kardeşinin yaptığı logo kuleyi bir anda yıktı.
5)Radyodaki türküyle geçmişine daldı.
6)Çocuklar masadaki yemekleri süpürmüşler.

EŞ SESLİ (SESTEŞ) KELİMELER
Yazılış ve okunuşları aynı olan; ama anlamları birbirindenfarklı olan sözcüklere eş sesli (sesteş) sözcükler denir.
Bu yolu takip etmemiz gerek.(yürünen-gidilen yer)
Kardeşimle bahçedeki otları yolduk.  (Çekip koparma)


NOT: Düzeltme işareti ( ^ ) olan sözcüklerde okunuşları, yazı-lışları ve anlamları farklı olduğu için sesteşlik özelliği aranmaz.
Hava soğuktu kar yağıyordu.Bu seneki kârımız iyi.
»ama – âma»hala – hâlâ»aşık – âşık


NOT-2: Bir sözcüğün temel anlamıyla mecaz anlamı arasında sesteşlik özelliği aranmaz.
Kuru otlar, bir kibrit değse tutuşuverecekti.(Temel anlam)
Bu yazarın kuru bir anlatımı var. (Mecaz anlam)


TERİM ANLAM
Bir sözcüğün bilim, sanat, spor ya da meslek alanına özgükavramları karşılığında kazandığı anlama terim anlam denir.
Matematik: Doğal sayılar, kare, polinom…
Tiyatro: Sahne, perde, kostüm…
Müzik: Nota, akor, sol anahtarı…
Coğrafya: Meridyen, ölçek, izohips, Dünya,
Resim: Portre, palet, tuval…
Not: Sözcüğün terim olup olmadığı cümleye göre değişir.
Evin perdelerini özenle dikti.(Gerçek anlam)
Bu oyun 3 perdeden oluşmaktadır. (Terim anlam)


Etkinlik-4:Aşağıdaki cümlelerde yer alan eş sesli kelimeleri bularak altını çiziniz, ikinci anlamında cümlede kullanınız.
1)Adama bin lira borç vermek için bankaya gitti.
…………………………………………………………………………
2)Bu olayı çözmek için ben görevlendirildim.
…………………………………………………………………………
3)Sabahları kalkınca ilk iş yüzünü yıkar.
…………………………………………………………………………
4)Bu evi almakla çok iyi yapmışız.
…………………………………………………………………………
5)Tuzu ekleyip kazandaki yemeği kardı.
…………………………………………………………………………